Kuchnia Pomorza charakteryzuje się przede wszystkim różnorodnością smaków i aromatów choć nazywana jest kuchnią ziem ubogich. Oprócz ryb można tam natknąć się na potrawy przygotowywane na bazie ziemniaków, innych warzyw, a także na gęsinę!

W skład Pojezierza Pomorskiego wchodzą Kaszuby i Pomorze. O kuchni kaszubskiej pisaliśmy już tutaj, dlatego dziś zabierzemy Was w krainę frytek ze szprotek, pachnącego chleba i cudownych ziemniaków. Na Listę Produktów Tradycyjnych trafiło ponad 100 różnych produktów i potraw, więc jest co próbować!

.

Garść historii

Dawna kuchnia pomorska dzieliła się na kuchnię mieszczańsko- dworską oraz  kuchnię wiejską. Ta ostatnia była prosta i smaczna, oparta w głównej mierze na produktach wytworzonych przez chłopskich gospodarzy, których gospodarstwa były w dużej części samowystarczalne. Bardzo dużą rolę odgrywała bliskość Bałtyku oraz liczne jeziora, które dostarczały ryb. Jedzono ich dużo, zwłaszcza śledzi – moczono je zazwyczaj w wodzie przez kilkanaście godzin, krojono i  dodawano plasterki cebuli a całość zalewano zalewą octową, mleczkiem śledziowym lub śmietaną. Nieodłącznym dodatkiem do tak przygotowanych śledzi były ziemniaki gotowane w mundurkach i rzucane na ścierkę. Na Kaszubach takie danie nazywane było śledziem z pulkami. W wydanej w 1905 r. książce kucharskiej „Pommersche Küche”  znaleźć można przepis na zupę piwną do którego dodatek stanowił wymoczony śledź.

.

Karina i Leszka

Z uwagi na dostęp do morza oraz bliskość jezior, wyraźnym akcentem menu w woj. pomorskim są ryby – zarówno te morskie, jak i słodkowodne: wędzone makrele, śledzie na liczne sposoby, szproty i dorsze, a także dumne węgorze, sandacze, szczupaki i okonie (jadane są tu takie dania jak np. jajecznica ze śledziami, zupa śledziowa, a nawet flaczki z węgorza). Ryby na Pomorzu przygotowywano na wszelkie sposoby. Wędzono je, smażono, marynowano i gotowano. Bardzo charakterystycznym widokiem na pomorskiej wsi ponad 100 lat temu były handlarki ryb. Wędrowały one z koszami, zarzuconymi na plecy lub przewieszone na ramieniu,  do miast i większych wsi na targ, aby sprzedać złowione przez mężczyzn ryby. Takie kosze nazywano karina i leszka. Handlarki często przemierzały po kilkanaście kilometrów z  koszami wypełnionymi rybami.

Nie tylko ryby

Oprócz wspomnianej już kuchni kaszubskiej mamy tu również kuchnię charakterystyczną dla Kociewia. A co w niej znajdziemy? Ano wszystko czego tylko pomorska dusza zapragnie! Jeżeli jednak myślicie, że ślepy śledź to pyszna morska ryba to nic bardziej mylnego. Ślepy śledź to posiekana w piórka cebula, lekko podgotowana w zalewie octowej z dodatkiem ziela angielskiego – podawana do ziemniaków w mundurkach. Podstawowymi składnikami regionu kociewskiego były ziemniaki, brukiew, kapusta, cebula i mleko kozie. Ryby jadano głównie słodkowodne, a niemałą rolę w kociewskim menu odgrywały też grzyby, owoce leśne i żurawina.  Będąc zatem w okolicach Tczewa czy Starogardu Gdańskiego, szukajmy charakterystycznych, regionalnych zup, z których słynie ta okolica. Na przykład kapuśniaku na białej kapuście (zwanego przez niektórych parzybrodą), czy niezbyt tłustego wywaru z warzyw – poryraja.

zielone serce pomorza

Chleb wypiekano raz na kilka, kilkanaście dni w piecach i domach chlebowych,

Mięso spożywane było głównie w niedzielę oraz z okazji świąt i uroczystości rodzinnych. Świniobicie było ważnym wydarzeniem w każdym gospodarstwie wiejskim. Mięso peklowano, wędzono oraz wytwarzano z niego różnego rodzaju kiełbasy i  pasztety. Wędzone szynki i kiełbasy wisiały w kominie. Spożywano także baraninę i wołowinę, zwłaszcza  u bogatych pomorskich gospodarzy. Często pieczone mięso świńskie, baranie i wołowe przyrządzano w piecach chlebowych, tuż po wypieku chleba, gdy „trzymały” jeszcze temperaturę.

Dawna kuchnia pomorska związana była z rasami zwierząt charakterystycznymi dla tego regionu m.in. gęś pomorska oraz owca pomorska. Są to obecnie rasy zwierząt przechowywane w  stadach zachowawczych a ich liczebność jest bardzo mała.

Gęś to zwierzę, które hodowane było dawniej na Pomorzu w bardzo dużych ilościach. Można powiedzieć, że  przyrządzane z niej potrawy charakteryzowały w znacznej mierze dawną pomorską kuchnię. Bite były zwłaszcza w okresie jesiennym.

.

Charakterystyczne dania kuchni pomorskiej

Brukwianka – zupa z brukwi żółtej na wędzonej gęsinie.

Ruchanki – placki z ciasta chlebowego lub drożdżowego, podawane na ciepło. Tradycja wypieku ruchanek z ciasta chlebowego sięga odległych czasów przedwojennych. Gdy zabrakło w domu chleba, gospodyni odrywała kawałek ciasta chlebowego i smażyła je na patelni, a potem podawała z cukrem i kawą zbożową.  Ruchanki można też zrobić z ciasta drożdżowego i usmażyć je w tłuszczu na patelni. To placki kojarzone niegdyś zwłaszcza z zapustami. Ich nazwa wzięła się stąd, iż ciasto wcześniej musiało być dobrze wyruchane, czyli wyrobione i wyrośnięte.

Szadolce i kulanki, robione z odciśniętej, osolonej masy ziemniaczanej, wrzuconej na niewielką ilość gotującej się wody. Gotowane przez ok. 20 min, podaje się z mlekiem lub śmietaną.

Klitundplumen – zupa śliwkowa z kluskami

Rynczoki – placki z mąki gryczanej pieczone na fajerkach płyty kuchennej.

.

Opracowała: Katarzyna Zarówna

Komentarze