Mieszko I, włączony do świty chrześcijańskich władców europejskich myślał o stabilizacji swego państwa także po swojej śmierci. Spuścizna, jaką miał zostawić swoim potomkom musiała być w jakiś sposób uregulowana prawnie, a najlepszym do tego sposobem było spisanie testamentu.
Dokumentem tym według polskiej historiografii jest Dagome Iudex, powstałe około 991 roku (ryc. 4).31 Ten akt prawny oddawał w ręce papieża mieszkowe państwo, a wystawcami treści dokumentu był sam książę wraz z żoną Odą i synami – Mieszkiem i Lambertem.32 W dokumencie dokładnie ustalono też granice piastowskich włości – od długiego morza po granice z Pruzze, od granicy Russe po miasto Craccoa, do rzeki Odrea.33
Ryc. 4: Dagome Iudex.
Dziwi fakt pominięcia kolejnego faktycznego władcy Polski, jakim bym Bolesław Chrobry. Można przypuszczać, że dokument ten miał na celu oddanie pod opiekę państwa kościelnego Ody i małoletnich synów, za słabych politycznie i niezdolnych samoistnie zajmować się państwem.34 Bolesław Chrobry był synem, ale i uczniem Mieszka I – z pewnością ojciec powierzał mu ważne zadania w państwie, był dorosłym, samodzielnym człowiekiem, który zdążył już podpatrzyć od ojca nie tylko arkana sztuki wojennej, ale i politycznej.35 Według wielu wybitnych mediewistów Dagome Iudex nie było próbą wydziedziczenia Bolesława Chrobrego, ale pierwszego podzielenia kraju na dzielnice, gdzie każdy z braci miał otrzymać swoją część. Oddanie się w opiekę papieżowi miało natomiast wytworzyć przychylność Stolicy Piotrowej do utworzenia w Polsce niezależnej organizacji kościelnej.
Mieszko wykazał się przy tym wielką mądrością – mógł przecież oddać ziemię cesarzowi, ale wtedy Otton mógłby wywierać wpływy w Polsce, czego książę chciał uniknąć.36 Poza tym, tworząc niezależną organizację kościelną z arcybiskupstwem na czele, byłaby ona zależna od władcy polskiego, a nie niemieckiego.37
Po śmierci Mieszka Bolesław Chrobry potwierdził swoją polityczną siłę – wypędził macochę i Odę oraz trzech przyrodnich braci, czyli Mieszka, Lamberta i Świętopełka.38 Było to możliwe dzięki poplecznikom najstarszego z mieszkowych synów, a mowa oczywiście o Ottonie III. Było to dobre, perspektywiczne posunięcie ze strony Bolesława Chrobrego, aczkolwiek drastyczne, jednak dzięki temu, państwo zachowało całość oraz było pod opieką jednego, silnego władcy.39
.
Krzysztof Marcin Stachura
———————————————————————————— Źródła ————————————————————————
33 S. Kętrzyński, dz. cyt., s. 236.
34 M. Barański, dz. cyt., s. 30.S. Kętrzyński, dz. cyt., s. 255.
36 M. Barański, dz. cyt., s. 28.
37 S. Kętrzyński, dz. cyt., s. 243.
38 Tamże, s. 223.
39 Tamże, s. 223.
