Skansen Archeologiczny Karpacka Troja w Trzcinicy to jedyne w swoim rodzaju miejscu nie tylko na mapie Polski, ale również Europy. Pierwsze ślady osadnictwa w tym miejscu pochodzą z 2100 r p.n. Ch, a dawni Słowianie przejęli to miejsce w 8 wieku n.e. i stworzyli tu jeden z największych grodów na całej Słowiańszczyźnie.

Współcześnie znajduje się tu niesamowity Skansen, który umożliwia przyjrzenie się historii tego miejsca i jego mieszkańców w nowoczesny i atrakcyjny sposób. Historię tego miejsca opowiada dyrektor Karpackiej Troi, Jan Gancarski.

.

Co to właściwie jest Karpacka Troja i gdzie się znajduje?

Karpacka Troja

Dyrektor Jan Gancarski

Karpacka Troja to skansen archeologiczny, który obejmuje tereny grodziska Wały Królewskie, gdzie odkryto najstarsze osady obronne na terenie Polski z początku epoki brązu. Znajduje się tu również jeden z najstarszych, a może w ogóle najstarszy, gród słowiański z VIII wieku. Skansen leży nad rzeką Ropą, jakieś 5 kilometrów od centrum Jasła, na Podkarpaciu.

 

Kiedy i dlaczego rozpoczęto badania w tym miejscu?

To miejsce było właściwie znane od zawsze i sama nazwa „Wały Królewskie” mówi już wiele o skansenie. Już w 1812 roku Gazeta Lwowska pisała, że odkryto tu figurki przedstawiające bożyszcza słowiańskie. Później, to miejsce opisywali wielokrotnie miłośnicy starożytności, a w latach 50. XX wieku badania w Trzcinicy prowadził  profesor Andrzej Żaki, nestor polskiej archeologii. Nieco później pałeczkę przejął Antoni Kunysz,
a ostatni etap badań rozpoczęty w 1991 roku trwa praktycznie do dzisiaj. To właśnie w trakcie ostatnich badań odkryto najstarsze osady warowne z epoki brązu.

 

No właśnie. Z którego wieku pochodzą te najstarsze odkrycia?

Najstarsze odkryte przez nas obwarowania pochodzą z 2100 p.n.Ch. Są to przede wszystkim pozostałości osady i grodu tak zwanej grupy pleszoweskiej. Ta osada istniała do około 1650 roku p.n.Ch. Z tego okresu pochodzi ponad 30 tysięcy zabytków, przede wszystkim fragmentów naczyń glinianych, ale również różnego rodzaju wyrobów z kości, rogu, gliny oraz brązu. Znaleziono również spore ilości narzędzi z krzemienia i innych surowców kamiennych.

 

Czy wiemy dlaczego osada grupy pleszowskiej upadła?

Dokładnie nie wiemy, ale prawdopodobnie uległa zniszczeniu w wyniku pożaru, choć trudno ustalić bezpośrednią przyczynę. W tamtym czasie osada pozostawała pod wpływem kultur zakarpackich, przede wszystkim kultury OttomaniFüzesabony.

To właśnie ta ludność z południa około 1650 roku p.n.Ch. przybyła na stałe na te tereny i wchłonęła, być może w sposób pokojowy, swoich poprzedników. To właśnie oni przebudowali obwarowania, wzmocnili osadę, zbudowali nowy wjazd i bramę do grodu. Ich dominacja trwała około 150 lat, gdy ponownie część obwarowań osady uległa spaleniu. Zostały one odbudowane, a sama osada została rozbudowana o podgrodzie do 2ha powierzchni.

 

Czy czas panowania nowej kultury można nazwać złotym okresem karpackiej Troi?

Tak, z pewnością. Jest to najlepszy czas grodu w Trzcinicy. Właśnie wtedy to miejsce najlepiej się rozwijało, docierały tu wpływy śródziemnomorskie cywilizacji anatolijsko-bałkańskiej i stąd właśnie nazwa „Karpacka Troja”.

Ponadto, w tym miejscu dochodziło do tego, podobnie jak w Troi, że jedna osada ulegała zniszczeniu, a potem budowano w tym miejscu następną. Trzeba jeszcze pamiętać o rzece Ropie, która płynie u podnóża tego wzgórza, tak jak rzeka Skamander pod wzgórzem, gdzie mieściła się Troja Homera.

.

Karpacka Troja

To właśnie ta ludność z południa około 1650 roku p.n.Ch. przybyła na stałe na te tereny i wchłonęła, być może w sposób pokojowy, swoich poprzedników.

 

Komentarze