Co uprawiano?

Odpowiedź na to pytanie jest zróżnicowana w zależności od regionu. Wspominane centra neolityzacji tylko częściowo są wydzielane na podstawie geografii – w równym stopniu pokrywają się z terenami, na których udomowiono różne rodzaje roślin uprawnych. Na Bliskim Wschodzie udomowiono żyto, pszenicę, jęczmień, a także wykę, groch, ciecierzycę, soczewicę, a także len.  Te rośliny uprawne z czasem wraz z kolejnymi grupami rolników dotarły na tereny Europy. Natomiast na przykład w Ameryce Środkowej udomowiono kukurydzę, fasolę i dynię.

.

Jak zmieniła się dieta człowieka?

Dieta człowieka zmieniła się w sposób zasadniczy, przede wszystkim znacząco zwiększyła się ilość spożywanych węglowodanów. Dieta stała się także dużo bardziej monotonna, a także pojawił się nieznany wcześniej problem sezonowości dostępności pożywienia i większe, niż w społecznościach zbieracko-łowieckich, zagrożenie głodem. Wszystko to razem na pewno bardzo wpłynęło na kultury społeczności przechodzących na gospodarkę rolniczą, w tym na kulturę żywienia.

.

Czy były negatywne skutki (nie tylko zdrowotne) wynalezienia rolnictwa?

Pojawiły się nowe choroby i nowe problemy zdrowotne, takie jak banalna próchnica. Także okresowe braki pożywienia wywoływane cyklicznie przez klęski nieurodzaju czy na przednówku, były nie bez wpływu na kondycję społeczności. Z drugiej jednak strony, przyjęcie rolnictwa oraz osiadłego trybu życia zwykle związane jest z szybszym odstawianiem dzieci od piersi, którym jest łatwiej zapewnić pokarm roślinny bądź odzwierzęcy. Ta sytuacja z kolei, wiąże się ze wzrostem demograficznym, i to pomimo zwiększonej jednocześnie śmiertelności dzieci związanej z ogólnym pogorszeniem kondycji społeczeństw, np. nastąpił spadek średniej wzrostu ludzi w Europie, co mogło mieć związek z napływem nowej puli genetycznej, ale na pewno miało związek z pogorszeniem się systemu aprowizacyjnego ludności. Straty wzrostu zostały odrobione dopiero z nadejściem epoki brązu, więc kilka tysięcy lat później.

Również zmiany będące skutkiem wprowadzania rolnictwa widoczne są w morfologii szczęki, czego efektem jest nieprawidłowy zgryz. Także osłabienie kości w porównaniu do łowców-zbieraczy w sposób pośredni wiąże się z wprowadzaniem nowej gospodarki.

Do zdrowotnych negatywnych skutków przyjęcia rolnictwa należałoby dodać także pojawienie się nowych chorób i schorzeń wśród społeczności, a później wśród innych grup ludzkich zajmujących się rolnictwem, w tym niepokonanej do dziś gruźlicy.

Co do następstw niezwiązanych ze zdrowiem – wzrostu demograficznego i umożliwieniu rozwoju społecznego z wytworzeniem cywilizacji włącznie – to możemy je interpretować dwojako. Z jednej strony pozwoliły nam dotrzeć tu gdzie jesteśmy. Z drugiej jednak strony, to w neolicie zaczęliśmy wpływać na przyrodę i kształtować ją do naszych potrzeb, co nie zawsze przynosiło pozytywne efekty.

.

starożytne miasto Jerycho

Jerycho – jedno z najstarszych miast na świecie. Źródło: Wikimedia Commons

.

Komentarze