Tatarskie potrawy i tatarski savoir

Tatarska kuchnia to niezwykła mieszanka smaków i aromatów. Pierogi, mięsa, warzywa to tylko niektóre z potraw, które udało nam się zjeść podczas wizyty na Podlasiu.

Opis kuchni tatarskiej z 1868 roku

W charakterystyce Tatarów z Suwalszczyzny Aleksandra Osipowicza z 1868 r. (publicysta „Tygodnika Ilustrowanego”), znajduje się opis najbardziej rozpowszechnionej potrawy wśród tej ludności:

„Podczas zebrań fetują się między innymi narodowym przysmakiem, którymi są pierożki z mięsa skrobanego nożem z tłuszczem baranim, pieprzem i cebulą w cieście zwijane, znane i w Warszawie pod nazwiskiem kołdunów litewskich, a tu właściwiej nazywane tatarskimi. Dobre kołduny smakują wyśmienicie, lecz trzeba je umieć sporządzać, acz na pozór jest to jadło nader proste. Spożywa się je łyżką, a sztuka na tem należy, żeby kołdun mógł się cały od razu zmieścić w ustach, bez uszkodzenia ciasta i wytoczenia zeń soku, który właśnie jest delicją amatorów.”

Co jedli i jedzą Tatarzy

Tatarzy, jako naród koczowniczy mieli specyficzny jadłospis, wymuszony trybem życia. Hodowali konie i barany i mięso tych zwierząt stanowiło podstawę wyżywienia. Jadłospis uzupełniało ptactwo domowe, korzenie niektórych roślin i placki pszenne z domieszką mąki jęczmiennej. Życie osiadłe oraz zetknięcie się z kulturami innych narodów wprowadziło do kuchni tatarskiej większą ilość warzyw oraz zamieniło mięso końskie na baraninę i wołowinę. Wszystkie potrawy mięsne sporządzane przez Tatarów były bardzo tłuste i ostre. Wśród potraw jarskich najbardziej rozpowszechnione były słodkie dania szeroko rozpowszechnione na muzułmańskim wschodzie: dżajma, chałwa, i mocno słodzone ciasta z migdałami, orzechami i konfiturami. Posiłki były popijane sokami owocowymi i różanymi lub wodą z miodem.

Etykieta i savoir -vivre

Oprócz tradycyjnie przygotowywanych potraw niezwykle ważną rolę w życiu Tatarów pełni swoista etykieta, związana z obyczajami kulinarnymi. Otóż najważniejsze miejsce przy stole zajmuje głowa rodziny czyli ojciec. Obok niego zasiada matka a kolejne miejsca wzdłuż stołu przypisane były dzieciom od najstarszego do najmłodszego. Jeżeli jednak podczas posiłku pojawią się goście bądź ludzie starsi wtedy miejsca najważniejsze zarezerwowane są wyłącznie dla nich. W kulturze tatarskiej ludzi starszych uważa się za stróżów rodzinnych tradycji i nosicieli najważniejszych wartości narodu tatarskiego.

Do posiłku jako pierwszy przystępuje ojciec rodziny z pozdrowieniem „W imię Allacha”. Naruszenie owego porządku uważane może być za niegościnność. Według tradycji członkowie rodziny nie wstają od stołu aż do momentu kiedy najstarszy w rodzinie nie przeczyta tekstu krótkiej modlitwy.