W czasach uprzemysławiania wsi dawne społeczności zaczęły zanikać, zanikała także kultura pałucka. Zdawać by się mogło, że to co jeszcze przed kilkudziesięciu laty było stałym elementem życia na Pałukach, popadnie w zapomnienie.

PICT0017

Od kilku lat jednak kultura Pałuczan przeżywa swoisty renesans. Dzieje się to dzięki nieustannym wysiłkom grupy pasjonatów, którzy we współpracy z instytucjami i placówkami oświatowo-edukacyjnymi przywracają pamięć o kulturze i społeczeństwie Pałuk. Jednym z nich jest Pan Mirosław Binkowski, rodowity żninianin, który dzięki tytanicznej pracy przywrócił do świadomości mieszkańców Pałuk ich dawny język – gwarę, narzecze zupełnie niemal  do niedawna  zapominane. Wieloletnie badania Pana Binkowskiego zaowocowały serią książek mówiących o gwarze, w tym słownik oraz zbiory twórczości własnej autora, napisanej po pałucku. Wysiłki Pana Mirosława  nie przeszły bez echa – w roku 2013 został odznaczony tytułem „Zasłużony dla Powiatu Żnińskiego”.

Duże zasługi w dokumentowaniu i upowszechnianiu kultury Pałuk ma także Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Barcin. Książnica posiada w swoich zbiorach  literaturę mówiącą o historii i kulturze Pałuk.  W bibliotece swą karierę rozpoczęła Pani Jadwiga Dziurgiela, zajmująca się haftem pałuckim, swoistą formą sztuki ludowej. Miała tu swą pierwszą wystawę (i wiele kolejnych),  tu także od lat na warsztatach bibliotecznych uczy najmłodszych czytelników tajników haftu pałuckiego. Pani Dziurgiela jest również autorką zrekonstruowanego kobiecego stroju pałuckiego. W bibliotece swoje wystawy miały także inne artystki zajmujące się haftem pałuckim, min. Zofia Dams, Krystyna Lewandowska  oraz Helena Konieczka.

PICT0006 - Kopia

Biblioteka zajmuje się również upowszechnianiem gwary pałuckiej, we współpracy z Mirosławem Binkowskim. Od ośmiu lat w porozumieniu z Urzędem Miasta i Gminy Barcin oraz Starostwem Powiatowym w Żninie organizuje konkurs gwary pałuckiej. Niezmiennie od lat przewodniczącym jury konkursu pozostaje Pan Mirosław Binkowski, czuwający nad poprawnością gwary. Rywalizacja, skierowana do uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich, także osób dorosłych, organizowana była początkowo na szczeblu gminnym, od sześciu lat na szczeblu powiatowym. Cieszy się dużym powodzeniem wśród uczniów i osób dorosłych, z każdym kolejnym rokiem gromadząc większą liczbę uczestników. Co roku zwiększa się także poziom konkursu, co świadczy o wzrastającej świadomości gwary wśród mieszkańców miasta, gminy i powiatu. Na konkursie obecna jest zawsze Pani Jadwiga Dziugiela, która, ubrana w strój pałucki, opowiada zebranym o hafcie i elementach swego stroju. W roku 2014 Biblioteka nawiązała współpracę z panem Krzysztofem Leśniewskim, popularyzatorem kuchni pałuckiej. Pan Leśniewski przeprowadza warsztaty kulinarne oraz pogadanki dla dzieci i młodzieży, w tym roku był tez gościem Konkursu Gwary Pałuckiej, podczas którego zdradził zebranym sekrety kuchni pałuckiej, częstując ich wykonanymi samodzielnie specjałami.

.

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Barcin

Krzysztof Leśniewski

Komentarze