Wszechstronne działanie ziół i przypraw oparte jest na zawartości substancji aktywnych. Niektóre z nich wykazują silne właściwości przeciwutleniające.

Przeciwutleniacze

Smaki z Polski

Przeciwutleniacze mają pozytywny wpływ na zdrowie człowieka i są wykorzystywane w gastronomii.

Tematyka antyoksydantów i ich oddziaływania na organizm człowieka stała się ostatnimi czasy niezwykle popularna. Frapują naukowców, fascynują specjalistów od anty-agingu (dział medycyny zajmujący się wykrywaniem, profilaktyką i leczeniem dolegliwości związanych ze starzeniem się organizmu), stanowią nadzieję osób ze schorzeniami układu krążenia i chorobami nowotworowymi. Czym właściwie są? Przeciwutleniaczami nazywamy szeroką grupę związków chemicznych pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, które w niewielkich stężeniach chronią oraz opóźniają utlenianie substratów (neutralizują wolne rodniki tworzące się w warunkach stresu komórkowego). Dlatego też wykazują pozytywne działanie na zdrowie człowieka, a także korzystne efekty ze względów technologicznych (w gastronomii).

Gdzie ich szukać?

Znajdujemy je w warzywach (szczególnie kapustowatych), owocach (leśnych, cytrusowych), zbożach, roślinach strączkowych (soja i jej przetwory), zielonej i czarnej herbacie oraz czerwonym winie (skórka i pestki winogrona). Niedocenianym dotąd ich źródłem są również zioła i przyprawy – podnoszące walory smakowe przyrządzanych potraw. Na podstawie licznych badań stwierdzono, że potencjał przeciwutleniający (zdolność do pochłaniania wolnych rodników) roślin zielarskich przewyższa ponad 40-krotnie potencjał przeciwutleniający owoców i warzyw. Na jakie zioła i przyprawy warto zwrócić uwagę? Szczególnie na: cynamon, oregano, kurkumę, kminek, bazylię, imbir, pieprz czarny, rozmaryn, tymianek, majeranek, chili, paprykę, czosnek, kardamon (uszeregowane zgodnie z malejącym potencjałem przeciwutleniającym). W postaci świeżej czy suszonej? Nie ma to znaczenia, gdyż proces ich utrwalania nie obniża zawartości przeciwutleniaczy. W sezonie letnim, gdy świeże zioła i przyprawy są dostępne w obfitości, warto po nie sięgać również z powodu roztaczanej przyjemnej woni (olejki eteryczne), dodającej atrakcyjności posiłkom.

Zalety ziół i przypraw

Zioła i przyprawy

Zioła i przyprawy są źródłem: polifenoli (wymiataczy wolnych rodników)

Zioła i przyprawy są źródłem: polifenoli (wymiataczy wolnych rodników), olejków eterycznych oraz związków siarki. Wykazują silniejsze działanie przeciwutleniające niż owoce i warzywa. Jednak należy wziąć pod uwagę, że ilość spożywanych ziół i przypraw w dziennej racji pokarmowej jest niewspółmiernie mniejsza. Traktujmy je więc jako korzystny dodatek do zbilansowanej diety, podwyższający potencjał antyoksydacyjny całodziennej racji pokarmowej.

Profilaktyka antyrakowa

Kurkuma jest jaskrawożółtym proszkiem powszechnie spożywanym w Indiach i Indonezji. Zawarta w niej kurkumina – silny przeciwutleniacz, odpowiada za jej wszechstronne zastosowanie. Niestety słabo wchłania się z przewodu pokarmowego. Można zwiększyć jej przyswajalność, używając pieprzu. Idealnym rozwiązaniem okazała się mieszanka przyprawowa – curry, której głównym składnikiem jest kurkuma i różne odmiany pieprzu (a także kozieradka, kolendra, kardamon, kmin rzymski). Dlaczego warto włączyć kurkumę do naszego menu? Ze względu na zdolność do hamowania procesu nowotworowego we wczesnym etapie jego powstawania, obniżania ciśnienia tętniczego krwi oraz zapobiegania rozwojowi miażdżycy.

Codzienne dodawanie łyżeczki kurkumy (lub curry) do zup, sosów, dań mącznych i mięsnych jest prostym, szybkim i niedrogim sposobem dostarczania organizmowi dawki kurkuminy wystarczającej do skutecznej profilaktyki chorób nowotworowych i układu krążenia. Do jej stosowania powinien dodatkowo zachęcić nas fakt, że pięciokrotnie niższa zachorowalność na chorobę Alzheimera w Indiach niż na Zachodzie jest związana z powszechnym stosowaniem kurkumy.

Uchroń się przed tłuszczem

Smaki z Polski

Posypanie ulubionej potrawy z ryby bądź mięsa rozmarynem przed wstawieniem jej do piekarnika zapewnia nam nie tylko niewątpliwe walory smakowe, ale również wyższą jakość zdrowotną.

Podczas przygotowywania potraw (smażenia, pieczenia, duszenia) tłuszcz zawarty w surowcach ulega niekorzystnej modyfikacji (utlenieniu), w wyniku czego tworzą się szkodliwe dla organizmu produkty. Okazuje się, że dodanie do sporządzanego dania niewielkiej ilości przypraw hamuje ten proces. Najskuteczniejsze działanie w tym zakresie wykazują: rozmaryn, szałwia oraz tymianek, nieco niższe: oregano, imbir oraz kurkuma. Posypanie ulubionej potrawy z ryby bądź mięsa rozmarynem przed wstawieniem jej do piekarnika zapewnia nam nie tylko niewątpliwe walory smakowe, ale również wyższą jakość zdrowotną. Zdolność ta jest uzasadniona właściwościami przeciwutleniającym przypraw. Jest to kolejny argument, który powinien skłonić nas do stosowania ich w codziennej praktyce kulinarnej.

Aspekty zdrowotne stosowania ziół i przypraw

Zioła i przyprawy wykazują działanie:

  • przeciwutleniające,
  • przeciwzapalne,
  • przeciwbakteryjne,
  • przeciwgrzybiczne,
  • przeciwmiażdżycowe,
  • poprawiające tolerancję glukozy,
  • stymulujące układ odpornościowy,
  • przeciwmutagenne (przeciwnowotworowe).

mgr Monika Gackowska
dietetyk, dietocoach
Poradnia żywieniowo – dietetyczna Dietostrefa w Bydgoszczy

Komentarze