Większą część ośrodków religijnych, gospodarczych i politycznych, została omówiona we wcześniejszych materiałach, tytułem uzupełnienia jednak trzeba będzie wgłębić się bardziej w temat organizacji państwa. Właściwie całą historię Rugii można podzielić na dwa okresy – okres pogański, kiedy wyspa była niezależna i okres zależności od Danii po roku 1168 po upadku Arkony.
Pierwszy okres charakteryzuje się pewną dominacją jednego ośrodka, jakim była wyżej wymieniony gród Świętowita. Ten ośrodek sakralny położony na samej północy wyspy, łączył w sobie funkcję polityczno – gospodarczego bastionu, ale również, a raczej przede wszystkim był oczywistym ośrodkiem kultowym Świętowita, najważniejszego bóstwa dla Rugijczyków.
Ponadto Arkona niewątpliwie stała się centrum religijnym pogańskich Słowian mieszkających po zachodniej stronie Odry. Do czasu objęcia we władanie wyspy przez Duńczyków, bardzo silną pozycją cieszyli się kapłani sprawujący pieczę nad świątynią w Arkonie, ale o tym będzie mowa poniżej. W czasach, gdy księstwo Rugijskie stało się lennem Duńczyków, rola Arkony zmalała, chociaż nadal stanowiła istotną wczesnośredniowieczną aglomerację w państwie.
Nie jest możliwe jednak, aby ostatni bastion pogaństwa, narażony na ataki chrześcijan, stał się jedyną ostoją życia politycznego czy gospodarczego. Kapłani pełnili znaczną rolę na wyspie, ale nie byli jedynymi, od których zależała przyszłość Rugii. Gardziec pełnił funkcję politycznego centrum i grodu książęcego.
Po upadku Arkony stał się swojego rodzaju azylem dla tamtejszych uchodźców. W Gardźcu znajdowały się aż trzy świątynie, tak więc tutaj również widoczny jest wpływ kapłanów na politykę książąt. Jak wszędzie w okresie od IX do XI wieku podstawą dla bytu ludności była uprawa roli i hodowla zwierząt. Jest to oczywiste, chociażby ze względu na to, że najczęściej daniny składano właśnie w plonach, ponadto świadczy o tym samo osiedlanie się Słowian na ziemiach żyznych, urodzajnych i przystosowanych do rolnictwa.
Duży postęp techniczny w tych dziedzinach sprawił, że początkowo prymitywne techniki obróbki ziemi kijem kopieniaczym i motyką wkrótce zastąpiono techniką czysto orną, posługując się radłem i pługiem. Oczywiście najczęściej uprawiano różnego typu zboża, takie jak proso, pszenicę, owies czy jęczmień, dopiero wraz z rozwojem techniki rolniczej Słowianie wzięli się za uprawę grochu, gryki, konopi, maku i soczewicy.
Na Rugii jednak bardzo istotną rolę obok rolnictwa odgrywało rybołówstwo. Słowianie nie tylko łowili ryby, ale również zakładali specjalne stawy, gdzie je hodowano. Przy łowieniu ryb Słowianie mieli szeroki wachlarz możliwości narzędzi służących do połowu. Najbardziej popularne byłe różnego typu wędki, sieci, wielozębne ości żelazne, haczyki z brązu, drewna, rogu. Szczególnie interesującymi grodami portowymi był Stara Przeprawa, Sośnica, Mnichów no i oczywiście Arkona, która pomimo swojej roli religijnej świetnie odnajdywała się również jako handlowy ośrodek. To właśnie te wczesnośredniowieczne porty stanowiły o sile gospodarczej Rugii. Poparciem tej tezy jest nie tylko wzmianka Helmolda: Albowiem w listopadzie, gdy wiatr gwałtowniej wieje, łowi się tam wiele śledzi” ale również to, że Rugijczycy zarabiali na opłatach, uiszczanych przez rybaków na rugijskich łowiskach śledzi.
Ponadto zajmowali się bartnictwem, stolarstwem, zbieractwem, garbarstwem, kamieniarstwem, obróbką gliny czy kości, jednak są to dziedziny rzemiosła, które nie odgrywały tak olbrzymiej roli dla gospodarki jak rolnictwo czy rybołówstwo, ale były bardzo ważne w codziennym życiu ówczesnej ludności.
.
Krzysztof Marcin Stachura
