Grodzisko Żmijowiska to jedno z najbardziej niesamowitych miejsc na naukowej mapie Polski. To właśnie tutaj Hanna i Paweł Lisowie prowadzą swoje eksperymenty związane z życiem codziennym dawnych Słowian. Zajmują się przede wszystkim rekonstrukcją życia kulinarnego naszych przodków i w tej dziedzinie nie mają sobie równych. Niedawno wydali kolejną publikację na ten temat. Postanowiliśmy zapytać dr Pawła Lisa o to, co znajdziemy w nowej książce!

.

Niedawno wydaliście publikację pt. „Archeologia doświadczalna w Grodzisku Żmijowiska. Eksperymenty 2008-2012”. O jakich eksperymentach można w niej przeczytać?

Ta książka to kontynuacja wydanego w roku 2007 opracowania „Archeologia doświadczalna w Muzeum Nadwiślańskim. Eksperymenty 2003-2006”. Podobnie jak w poprzenidej publikacji opisujemy nasze działania związane z odtwarzaniem wczesnośredniowiecznych technik garncarskich, rozwijając ten temat o szczegółowo potraktowane techniki wypału naczyń. Piszemy również o praktycznych i technicznych aspektach odtwarzania słowiańskiej kuchni. W stosunku do pierwszej książki nowym zagadnieniem jest opis eksperymentów związanych z pozyskiwaniem dziegdziu.

DSF7331_1

 .

Książka to zbiór publikacji pracowników muzeum oraz innych naukowców z zakresu badań interdyscyplinarnych. Jakimi konkretnie dziedzinami zajmują się naukowcy, których teksty możemy przeczytać w publikacji?

Artykuły związane z naszymi eksperymentami uzupełniają teksty, które opisują wyniki badań interdyscyplinarnych. Teksty te towarzyszą  badaniom, a także je uzupełniają. Zapoznać się więc można z opracowaniami z dziedziny bromatologii, czyli nauki badającej wpływ pożywienia na ludzki organizm, etnobotaniki badającej tradycje gospodarki zbierackiej. W opracowaniach znaleźć można także opracowania z dziedziny chemii organicznej, opisującej wyniki analiz zawartości substancji organicznych w ceramice zabytkowej i eksperymentalnej, zmierzające do ustalenia rodzajów potraw, jakie mogły być gotowane w naczyniach odkrytych na grodzisku w Chodliku.

 .

Czy rocznicowa publikacja jest skierowana jedynie do naukowców? Jak i gdzie można ją zamówić?

Z cała pewnością w książce coś interesującego mogą znaleźć zarówno naukowcy – i to nie tylko archeolodzy – jak i pasjonaci kultury materialnej wczesnego średniowiecza. Zamówić ją można w Muzeum Nadwiślańskim pod mailowym adresem: archeologia@mnkd.pl

 .

Książka to chyba również pewna forma uhonorowania 10 lat pracy Grodziska. Jak Pan wspomina ten czas? Pierwsza myśl jaka przychodzi Panu do głowy w związku z całą dekadą podejmowanych działań?

Niekoniecznie chodziło nam o uhonorowanie, ile o utrwalenie i udostępnienie możliwie szerokim rzeszom zainteresowanych efektów naszych prac, w tym wypadku drugiego etapu archeologicznych eksperymentów, realizowanych już w ośrodku archeologii doświadczalnej w oddziale Muzeum Nadwiślańskiego – Grodzisko Żmijowiska. Pierwsze skojarzenie po tych 10 latach to satysfakcja, że wszystkie nasze działania udało się opracować i w obu książkach opublikować. Co ważne, w okazałej, bogato ilustrowanej szacie graficznej. W obu przypadkach możliwe to było dzięki naszemu sponsorowi: Grupie Azoty Zakładom Azotowym PUŁAWY S.A. Tak naprawdę archeolog ma poczucie dobrze wykonanej pracy badawczej dopiero wtedy gdy opublikuje jej wyniki.

DSF6468

 .

Zawsze chciałem o to zapytać. Co sprawiło, że zajęliście się właśnie kuchnią?

Trochę przez przypadek – zaczęliśmy gotować w glinianych garnkach w trakcie eksperymentów związanych z badaniem sposobu nadawania im szczelności. Gdy okazało się, że można w nich bez większych problemów gotować zaczęło nurtować nas pytanie: co we wczesnym średniowieczu mogło w nich być przygotowywane, jak mogło to smakować, czy mogło zaspokoić głód? Ale wtedy jeszcze nie spodziewaliśmy się, że porwiemy się zaspokoimy naszą ciekawość na drodze badawczych eksperymentów. Przekonał nas do tego dopiero prof. Andrzej Tokarz, szef ówczesnej Katedry i Zakładu Bromatologii Akademii Medycznej w Warszawie, oferując jednocześnie współpracę w zakresie badań wartości odżywczej i bioprzyswajalności odtwarzanych przez nas potraw. Ośmieleni taką ofertą wkroczyliśmy w świat kuchni Słowian.

 .

Czym jeszcze zajmujecie się w Grodzisku? I czy można o tym przeczytać w publikacji?

Grodzisko Żmijowiska to oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, chroniący i udostępniający publiczności relikty częściowo zrekonstruowanego gródka obronnego z IX-X wieku. Działa w formule otwartego muzeum tematycznego – Czesi nazywają taką formułę „muzeum w prirode” – do którego nie trzeba wykupywać biletów wstępu, a wejść można samemu przez 24 godziny na dobę przez 365 dni w roku. Działalność muzealna zasadza się na ofercie edukacyjnej kierowanej do grup zorganizowanych: lekcjach muzealnych, prelekcjach i zajęciach warsztatowych. Ich podstawą jest archeologia doświadczalna. Z tego też powodu utworzyliśmy tam ośrodek archeologii doświadczalnej, na potrzeby którego powstał nieopodal grodziska mały archeologiczny skansen. Ożywa on w sezonie letnim, szczególnie podczas organizowanych w lipcu lub sierpniu Warsztatów Archeologii Doświadczalnej, kiedy to realizujemy większość swoich działań eksperymentalnych. Historia badań grodziska w Żmijowiskach, utworzenia tam placówki muzealnej oraz program działalności ośrodka archeologii doświadczalnej również w książce została opisana.

 .

Co czeka Grodzisko w przyszłości? Profesor Andrzej Rozwałka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego twierdzi, że macie bardzo ambitne plany.

Plany te zaczęliśmy realizować już w roku ubiegłym, poszukując nowych partnerów do realizacji wspólnych przedsięwzięć. Grodzisko Żmijowiska służyć ma nie tylko nam, ale wszystkim, którzy chcieliby realizować archeologiczne eksperymenty i potrzebują do tego odpowiedniego miejsca, zaplecza technicznego i materiałowego oraz wypracowanych procedur metodycznych. Zależy nam także na wymianie doświadczeń z innymi badaczami, a także rekonstruktorami-amatorami. W roku ubiegłym nawiązaliśmy współpracę z partnerami z Czech i Ukrainy, kontynuujemy ją w roku bieżącym i mamy nadzieję na długą współpracę.

DSF6613

 .

Czy pasjonaci, osoby interesujące się historią dawnych Słowian, smakosze słowiańskich potraw, mogą w jakiś sposób wspomóc działania Grodziska? Jak można to zrobić?

Zapraszamy do udziału w corocznych Warsztatach Archeologii Doświadczalnej, ale nie tylko zgodnie z proponowanym przez nas programem.  Bardzo cenne będzie dla nas zgłaszanie przez potencjalnych uczestników własnych pomysłów na archeologiczne eksperymenty, nie tylko związane ze słowiańską kuchnią. Jeśli ich program będzie prawidłowo przygotowany pod względem merytorycznym, chętnie pomożemy w jego realizacji i opracowaniu wyników. 

.

Rozmawiał Jakub Napoleon Gajdziński

Komentarze