W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego. Wieś położona w pobliżu rzeczki Nietupy na skraju znajdujących się nad nią łąk, lasów oraz wzniesień (rozciągających się w kierunku pd.-wsch. od wsi) dochodzących do 161 m n.p.m.

Wieś została założona prawdopodobnie w wieku XVI. W dniu 12 marca 1679 Jan III Sobieski nadał Tatarom m.in. Kruszyniany oraz pobliskie wsie Nietupa, Łużany jak też część Poniatowicz. Osadzeni muzułmanie, zwani Lipkami walczyli po stronie Polski w wojnie z Turkami. W Kruszynianach (obok ok. 45 innych rodzin) osiadł na stałe płk Samuel Murza Krzeczowski, który uratował życie królowi w bitwie pod Parkanami. W drodze na sejm do Grodna król zatrzymał się u Krzeczkowskiego. Kruszyniany stanowiły duży ośrodek muzułmański. Tutaj sporządzano dzieła o treści religijno-obyczajowej tzw. kitaby. Jeden z nich powstał w 1792 dzięki kopiście Jusufowi Heliaszewiczowi.

W 1980 w Kruszynianach zamieszkiwało 289 osób, z tego 33 wyznania muzułmańskiego, reszta wyznania prawosławnego (we wsi funkcjonuje parafia prawosławna) i katolickiego. Do dzisiaj mieszka tutaj niewielka mniejszość tatarska. Ludność mówiła specyficzną gwarą – mieszanką białoruskiego i polskiego!

6686511943_27414ba7d6_b

Kruszyniany_Mosque

Podlaskie_-_Krynki_-_Kruszyniany_-_Cmentarz_prawosławny_-_Cerkiew_św._Anny_20120501_04

Podlaskie_-_Krynki_-_Kruszyniany_20120501_03

.

  • Układ przestrzenny wsi, XVII, nr rej.478 z 17.12.1979
  • Drewniany meczet muzułmański z końca XVIII wieku (jeden z dwóch najstarszych w Polsce).
  • Cmentarz muzułmański – mizar (najstarsze nagrobki z końca XVIII wieku).
  • Parafialna cerkiew prawosławna pod wezwaniem św. Anny – murowana, wzniesiona na cmentarzu prawosławnym w miejscu cerkwi drewnianej, która spłonęła w 1983.
  • Cmentarz prawosławny, założony prawdopodobnie w XVII-XVIII w.

.

Tatarian_Cemetery_Kruszyniany_Poland

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

640px-Kruszyniany_mizar_3

Tatarian_Cemetery_Kruszyniany_Poland2

.

.

Opracował Jakub Napoleon Gajdziński

Komentarze