Według Krzysztofa Zielińskiego, autora „Leksykonu podkarpackich smaków. Kulinarnego przewodnika po regionie” nie istnieje jednoliota kuchnia, którą można nazwać podkarpacką. Wpływ wielu nacji m.in ormiańskiej, żydowskiej, niemieckiej czy węgierskiej nie spowodował, że poszczególne kuchnie połączyły się ze sobą. Każda z nich stanowi odrębną kulinarną część regionu, która charakteryzuje się własnymi produktami i zwyczajami.

Od kuchni ubogiej do bogatej magnackiej

Smaki z Polski

Czyżby nie istniała jednolita kuchnia Podkarpacia?

Przykładowo, kuchnia beskidzka czy bieszczadzka opierały sie na ubogich składnikach i nazywane były pasterskimi. Najczęściej używano więc kasz, ziemniaków, cebuli, bobu czy grochu. Łemkowskie gospodynie były bardzo gospodarne. Ich kuchnia opierała się na roślinach z przydomowego ogródka, pól i grzyby z okolicznych lasów. Kilka składników wystarczało na przygotanie różnorodnych dań.

Podkarpacie przejęło również wiele z tradycji kuchni magnackiej. Stanisław Czerniecki był nadwornym kuchmistrzem Aleksandra Michała Lubomirskiego. Jego przepisy można znaleźć w książce kucharskiej z 1682 roku! To najstarsze zachowane dzieło, powstałe na Podkarpaciu zawiera staropolskie przepisy, które wykorzystywano gotując dla magnatów. Orientalne owoce, ogrom przypraw, a także mięso, ryby czy potrawy mączne to wszystko było podstawą jadłospisu dostojników.

Proziaki i inne smakołyki

Pomimo różnorodności, kuchnia podkarpacka ma jeden wspólny mianownik. Jest nim proziak, który w Polsce nie jest zbyt popularny. Jest to placuszek robiony z kwaśnego mleka i mąki, z dodatkiem sody i soli. W zależności od kulinarnego gustu można dodawać do niego różne składniki: ser lub powidła. Na Podkarpaciu na Listę Produktów Tradycyjnych wpisanych jest aż 50 wyrobów regionalnych! Ich sukces przypisywany jest przekazywanym sobie z pokolenia na pokolenia przepisom. Tylko w Ulanowie wyrabia się chrupaczki – pozostałość czasów flisackich.  To danie również wytwarzane jest z mąki, ale z dodatkiem mleka, słoniny i cukru. Wśród tradycjnie wytwarzanych produktów są również napoje alkoholowe. Rosolisy to likiery wysokoprocentowe robione już pod koniec XVIII w. Ich produkcję rozpoczął hrabia Alfred Potocki.

Podróż na Podkarpacie to okazja do przeniesienia się kilka wieków wstecz kulinarną maszyną czasu. Turyści mogą czerpać całymi garściami z wielobarwnej i wielowymiarowej tradycji kuchni, która tworzy mozaikę regionalnych produktów. Warto odwiedzić ten wyjątkowy region a na początek zapraszamy na świąteczny przepis prosto z podkarpackiego zagłębia smaków!

Przeczytaj też o kuchni śląskiej!

Dla portalu Smaki z Polski: Katarzyna Zarówna

Komentarze