W sferze imion bóstw, jak wskazywaliśmy, brak jednak zbieżności między panteonem irańskim i słowiańskim zasobem nazw mitologicznych; tu zapożyczeń dosłownych nic ma. Co do niektórych imion wysuwa się etymologię irańską, jak to zobaczymy przy Swarogu – nazwie wyprowadzanej z irańskich wyrazów o zabarwieniu sakralnym, ale nie z imienia bóstwa.

IE_expansionZ drugiej zaś strony, zadziwia swoista laicyzacja panteonu irańskiego przez Prasłowian, którzy niektóre imiona bóstw pozbawili wartości mitologicznej właśnie na rzecz ich pospolitego użytku. W ten sposób waleczny Indra, uosobienie siły męskiej w tradycji wedyjskiej i irańskiej, przetrwał wśród ludów słowiańskich w przymiotniku słowiańskim /ęc/rb, polskim jędrny i w rzeczownikach jądro oraz jądra.Inna czołowa postać panteonu, Mitra, uosobienie układu prawnego, przeniósł część swego zakresu znaczeniowego do języków słowiańskich; słowiański wyraz mirb oznacza układ pokojowy, zgodę, pokój pod opieką prawa.

Obok przytoczonego wyżej wywodu słowiańskiej „wiary” istnieje możliwość upatrywania w tym wyrazie dalekiego refleksu imienia stróża obrzędów religijnych, Waruny. Dodajmy jeszcze, ale spoza kręgu irańskiego, że bóstwo indoeuropejskich Frygów imieniem Sabadios ma kontynuować swoją obecność wśród Słowian w przymiotniku słowiańskim svobodb i w polskim swobodny.

Przyjrzenie się oddziaływaniom językowym pontyjskich Irańczyków rozszerzyło zakres ich wpływów na inne, nie tylko religijne zjawiska. Z tych zastanawiających zgodności irańsko-słowiańskich badaczka polska, Maria Cabalska, wysunęła daleko idący domysł, że są one wynikiem misyjnej działalności wyznawców buddyzmu, z apogeum w III wieku p.n.e., ogarniającej niektóre ludy irańskie, a której śladem ma też być szerzący się wśród Słowianina długo zakorzeniony obrządek ciałopalny.

Nie wydaje się to uzasadnione. Wspomniane tu zgodności są raczej wynikiem wielowiekowego współżycia sarmacko-prasłowiańskiego niż intensywnych wpływów misyjnych, których możliwości zresztą nie sposób przeceniać na pograniczu prasłowiańsko-irańskim. 

.

Komentarze